Bộ sách cóc Bé nfin đọc
trong quá trình truồng thành

TRƯ Ở NG Á I

Trong cuộc sống chắc chán trẻ sẽ gặp rất nhiều nhũng
câu chuyện buôn vui, từ nhũng việc rất nhỏ cho tới những
sự kiện lớn, mỗi một bước đéu rất quan trọng vđi sự talởng
thành cùa trẻ. Một Iriễt gia người Mỹ từng nói: “Số phận của
một người được quyết định bởi những chi tiết rất nhỏ”.
Bộ 3 cuốn sách vđi nhiều câu chuyện kết hợp với hình
thức truyện tranh mà trẻ yêu thích, đổng thời sau mỗi câu
chuyện lại có thêm mục “Suy ngẫm”, “Làm thử” để trẻ học
cách suy nghĩ và thực hành.

Những câu chuyệ
li kì, thần bí

X
■Ạ ' ĨỈ-/ i

H ll n h à x u ấ t

m ỹ

X ií

V[ khách của vũ trụ trông như thế nào?
B í ẩn Bermuda là sao?

^

Kim tự tháp được xây dựhg như thế nào?
Sau mỗi chương sẽ có một Kỉ lục Guiness

Trương Ai
Dỉch; Tuè Vãn

DÀNH CHO HỌC SINH
'^Những câUị£huyện
li k ì, thẩn bí
(Tai bàn có chinh sửa, bó sung'

0
1

y

\w \

1

nhà xuất bần my thuật

Mục lục
Chường 1. Thỉên nhiên thần kì
1. Nơi lạnh nhốt thế giới

7

2. Sự thật bốt ngờ vẻ Trái đát

12

3. Nhũng thực vật kì lạ của thế giới

17

4. Những hiện tượng thiên nhiên hiếm thấy

22

5. Bí ẳn Thân Nông Giá, Trung Quốc

27
32
37

6. Bời toán về hiện tượng El Nino
Kỉ lục Guinness

Chường 2. Phong tục kì lọ
1. Phương thức tang lễ độc đáo

uo

2. Những dân tộc kì lạ nhất thế giới

U5
50
S5
60
65

3. 5 sự kiện thần bí ỏ Tõy Tạng
4. Những cấm kị trong phong tục của cóc nơi trên thế giới
5. Những điều thú vị về một số nước trên thế giới
Kỉ lục Guinness

Chường 3. Thám hiểm vũ trụ
1. Hố đen thần bí
2. Vị khách của vũ trụ trông như thế nào?
3. Đĩa bay tới trái đất nhằm nnục đích gì?
4. Lỗ hổng thời gian
5. Âm thanh tới từ mặt trăng
Kỉ lục Guinness

Chưởng 4. Bí ẩn dưới biển
1. Bí ổn thủy tinh dưới đáy biển
2. Bí ổn Bermuda
3. Tam giác quỷ ở Địa Trung Hài
4. Biển Chết sẽ "chết" sao?
5. Bí ẳn hồ đen ỏ Đại Tây Dưong
Kỉ lục Guinness.

Chưởng 5. Văn minh viễn cổ
1. Văn tự sớm nhốt của nhân loại
2. Kim tự thóp được xây dựng như thế nào?
3. Tổ tiên thực sự của loài người
4. Lịch sử vò văn hóa Thói Lan
5. Tượng nhân sư
Kỉ lục Guinness

Chường 6. Khoa học kĩ thuật cổ đại
1. Khởi nguồn của châm cứu trong Đông y Trung Quốc
2. Thái cực đồ thân bí
3. Câu đố về kinh lạc của con nguời
4. Nguồn gốc tên lửa cổ đại
5. Thiên Đòn của Trung Quốc
Kỉ lục Guinness

15 2

157
162
167
172
177

Chương 7. Phong tục dân tộc
1. Phong tục té nước ngày Tết của người Thói Lan
2. Điệu múa của người Thổ Gia, Trung Quốc
3. Nguồn gốc câu đối
4. Tục xăm mình
5. Rồng lò loài động vật gì?
Kỉ lục Guinness

ISO
185

190
196
202
207

^

.

]. Ndi lạnh nhất thế giới
2. Sự thật bốt ngở về Trái đốt
3. Những thực vợt kỉ lọ của thế giới
4. Những hiện tượng thiên nhiên hiếm thấy
5. Bí ẩn Thần Nông Gió, Trung Quốc
6. Bài toán về hiện tượng El Nino
Kỉ lục Guinness

Thiên nhiên thần kì

Nơi lạnh nhất th ế giới

Trên Trái đất của chúng ta có nhiễu nơi khí hậu vô cùng khắc
nghiệt nhung con người và các loài động, thực vạt vẩn sinh sống và
tồn tại được. Sau đõy, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về năm nơi lạnh
nhát trẽn thế giới, để xem người dân ở đó sống như thế nào nhé!
@

Bang Minnesota (Mĩ): nhiệt độ thếp nhốt khoổng

•4 0 d ộ C
Thành phố International Falls của bang Minnesota chỉ lò nơi
lạnh thứ hai ở Mĩ. Tuy nhiên nhiệt độ trung bình tại nơi đõy lợi thấp
nhất trẽn toàn nước Mĩ, vào khoáng 0 - 2 độ

c. Vào nõm 2002,

thành phố được nhộn danh hiệu "chiếc tủ lạnh của nước M ĩ. Khí
hậu nơi đồy vào mùa đông rất lạnh vò nhiều tuyết, có nhũng vùng
núi quanh nỡm bị tuyết bao phủ. Tháng 12, tháng 1, tháng 2 lờ
những tháng lạnh nhất. Người dân địa phương lợi dụng độc điểm
này để phớt triển rất nhiều hoạt động vui chơi thú vị như: Đục bâng
để câu cớ, trượt tuyết vượt địa hình, đi xe máy trên tuyết, ngoài ra
còn dùng tuyết nặn lõm bóng để chơi bovvling...
0

® Aiaska (Mí)
Alaska là bang lớn nhốt nước AAĨ, cũng là nơi lạnh nhốt trong
địa phận nước này. Đêm mùa đông, nhiệt độ ở nơi này thường

- 21 đến - 29 độ c, tuyết đóng dày hòng mét, nhiệt độ
bình quỗn vào mùa đông lò khoảng - 4 đến - 7độ c. Cả bang có

xuống tới

tới 1/3 diện tích nằm ở phía Bắc của vòng cực Bắc, cư dân thường
trú ỏ nơi này không quớ năm người, đa số mọi người đều căn cứ
vào tình hình thời tiết để tiến hành di cư. Tuy nhiên, so với các nơi

Thiên nhiên thẩn kì I Thiên văn

khác, bang Alaska vẫn chưa
gọi lò quá lạnh.
® Yukon (Canada)
Yukon của Canada nổi
tiếng lò nơi có nhiệt độ thđp
nhất Bắc Mĩ. Ngày 3 tháng 2
năm 1947, cóc chuyên gia khí
tượng khi tiến hành đo nhiệt
độ ỏ đây, vết lõm trên nhiệt kế đổ nứt ra, bởi vì nhiệt độ quá thấp,
cột thủy ngôn đõ xuống tới mức thấp nhốt. Tháng lạnh nhốt của
nơi này lò tháng Giêng, nhiệt độ khoảng - 81,4 độ F (tương đương
với -63 độ C).
@ Eismitte, Greenland (Bổc Mĩ)
Eismitte trong tiếng Anh có nghĩa lò trung tôm đảo bỗng, lò
một địa điểm của một chuyến thám hiểm Greenland từ tháng 7
nỗm 1930 đến tháng 8 năm 1931. Nơi này nằm ở độ cao 3.000m,
lờ nơi lạnh nhốt của Tỗy bón cầu. Ngày 9 tháng 1 nỡm 1954, cóc
nhân viên khí tượng đổ đo được nhiệt độ ở đây lờ - 87 độ F (tương
đương với - 66 độ C).

9F

^ Yakutsk, Sibería
Thủ đõ Yakutsk là thủ phủ của khu tự trị Siberia thuộc Nga,
cũng là nơi lạnh nhất của vùng nổi tiếng băng giá Siberia, có tên
gọi lò "thành phố băng" Nơi này có khoảng 220 nghìn cư dân.
Nhiệt độ bình quân cao nhđt của tháng 1 lò khoảng - 58 độ F
(tương đương với - 32 độ C). Yakutsk nằm ỏ bờ Tây sống Lena.
Cái lạnh khủng khiếp đỡ biến con sống này thành đường giao
thống tạm thời mỗi khi mùa đông đến. Để đâm bảo có thể vẻ tỏi
nhờ an toàn, người dồn địa phương khi ra đường thường không
lói xe, kị nhốt lò m ang kính, bởi vì nếu kính
đóng thành băng thì sẽ dính chặt vào mắt vò
mớ họ, việc gỡ kính ra
sẽ vỏ cùng khó khăn.

Bàí học từ viện bảoậàng

r

Nơl nóng nhất thế giới
Sau khi đã tìm hiểu về những nơi lạnh nhất thế giới/ bạn sẽ
thấy rất kinh ngạC/ đúng không? Thực ra, con người rất giỏi sinh
tổn/ có thể thích nghi ểược với nhiều hoàn cảnh bằng trí tuệ và
sức mạnh của mình. Cũng bỏi vì sống trong môi trường khí hậu
khấc nhau nên cách sống của con người cũng hoàn toàn khác
nhaU/ vì vậy mà các phong tụC/ tập quán ra đời/ tạo nên nền văn
hóa nhân loại đa dạng/ nhiều bản sắc.

Bây giơ/ chúng ta hãy xem nơi nào nóng nhất th ế giới nhé!
Rất nhiều người cho rằng xích dạo chắc chắn phải là nơi

I

nóng nhất th ế gidi chính là thành p hố Massavva của dất nưdc

I
I

I

E th io p ia/ thuộc châu Phi. Massawa nằm ở bên bồ Hồng H ả i/

I

I

nhiệt dộ trung bình vào tháng G iêng là khoảng

nóng nhất trên th ế giới. Nhưng thực ra không phải như vậy. Nơi

bảy là

35

dộ C / nhiệt dộ trung bình cả năm là

26 dộ
30/2

C / tháng
dộ

c.

Có

thể thấy/ nơi này quanh năm có nhiệt dộ caO/ gần như ngày nào
cũng là mùa hè.

ỉ

Sự thật bất ngờ vể Trái đất

Thế giới rộng lớn có rất nhiều điều huyền bĩ cân con nguời
khóm phó, có rốt nhiều hiện tượng mò cho đến nay con người
vẫn chưa thể nào giái thích được. Sau đây, chúng ta hốy cùng tìm
hiểu những sự thật bốt ngõ về Trói đất nhé!
@ Chênh lệch lực hút Trái đốt
ỏ khu vực ven biển Ấn Độ, thể trọng của con người tưong
đối nhẹ; nhưng ỏ phía Nam Thói Bình Dưong, thể trọng của con
người lợi khó nạng. Nguyên nhân gây ra sự chênh lệch này vẫn
còn đang được cóc chuyên gia nghiên cứu.
Năm 2002, hai vệ tinh Grace mò Nasa phóng đi đõ tiến
hành trắc nghiệm rốt kĩ về từ trường của Trói đốt, có thể nó
sẽ giúp cóc nhò khoa học nhanh chóng tìm ra
nguyên nhân.
# Không khí ''chạy trốn'^
Do tóc động nhiệt của Mặt trời nên
cóc phân tử khí ỏ ven tâng khí quyển
12

%

Thiên nhiên thắn kì

Thiên vãn

Trái đất trỏ nên sôi nổi hơn. Khi tới một độ cao nhốt định nào đó,
một số phân tử khí sẽ thoát khỏi sự tác động của lực hút Trói đốt,
"trốn" ro ngoài vũ trụ ở ngoài tâng khí quyển. Quá trình này diễn ro
rốt chậm, nhung vẩn diễn ro liên tục.
Chĩnh vì vậy, bễ một Trói đốt mới có nhiều oxi, hơn nữa vì cóc
phân tử hidro tương đối nhẹ, dễ bay ra khỏi tầng khí quyển nên
trong bầu khí quyển mới thích hợp cho cóc sinh vật sinh sống.
® Sự thay đổi tốc độ quay của Trái đốt
Bởi vĩ Trói đất còn chịu lực tác động của Mạt trăng, Mặt trời,
cóc hành tinh khóc nên tốc độ quay của Trói đốt thường có sự
thay đổi. Thời gian quay một vòng xung quanh trục của Trói đốt
đỗ ngắn hơn vời giây so với trước kia, từ đó cóc nhò khoa học đổ
suy đoán rằng: Vận tốc góc của Trói đất, tức lò tốc độ vò phương
13

hướng của Trái đất khi chuyển động (tự chuyển động hoặc quay
quanh M ặt trời) đang tăng lên, chỉ có điều nguyên nhãn cụ thể
gây ra sự thay đổi này thì vẫn chưa được sáng tỏ. Cóc kết quả
quan trắc có liên quan phát hiện ra rằng: Tốc độ vạn hành của
Trái đốt vào tháng 1 và tháng 2 là chậm nhất.
@

Một trâng xa dồn

Qua quá trình quan sót suốt máy chục năm gần đỗy, con
người phát hiện ra rằng, quỹ đạo của M ạt trăng đang dần dần
mỏ rộng, hay nói cách khóc; Một trõng đang xa dần Trói đất. Cóc
nhò khoa học đõ tĩnh toán, bón kính vòng chuyền động của Mặt
trăng quanh Trói đất mỗi năm tăng thêm 4cm. Một số nhò khoa
học còn chỉ ra rằng: 5 tỉ nỗm sau, M ặt tròi sẽ đi vào "giai đoạn
hành tinh đỏ", lúc này Trói đất vò Mặt trăng sẽ chịu ảnh hưởng bởi
khí quyển của Mặt tròi, hai hành tinh này sẽ lọi tiến tói gần nhau.
# Mãt trâng ''phình ra''
Chúng ta đẻu biết, hiện tượng thủy triều trên Trói đốt có mối
liên quan một thiết tói sức hút của M ặt trống, nhưng rốt ít người
biết rằng, sức hút của Mặt trăng cũng gây ra ảnh hưởng vói tầng
khí quyển của Trói đốt. Có lí thuyết chỉ ra rằng, lực hút của M ặt
trăng có ảnh hưởng rốt rõ ròng vói khu vực nhiệt đói, khí quyển ỏ
noi này trở nên dày hon, loãng hon.

Thiên nhiên thẩn kì

Thiên văn

Trái đốt ''nạp đỉện''
Năm 1917, các nhà khoa học phát hiện ra trên bề mặt Trái
đất không hiểu vì nguyên nhân gì mà có điện cực âm. ỏ một số
nơi thời tiết trong xanh, giũa trói đất và không khí sinh ra dòng
điện, cuờng độ mạnh tới 1.500 Ampe. Dòng điện mạnh này đối với
một trói đất "dùng điện lượng" khổng lồ mò nói thực ra không thể
gọi lò điện lượng, nhanh chóng biến mất. Do đó, việc sinh ra dòng
điện này chắc chắn xuất phát từ vai trò "máy sạc điện" nào đ ó ...
® Luợng bụi khổng lồ của vũ trụ
Hàng năm có khoáng 30 nghìn tấn bụi từ Hệ một trời xâm
nhập vào bề mặt Trói đốt, trong đó đa số đều tới từ cóc tiểu hành
tinh nằm giữa sao Hỏa và sao Thổ. Các viên đó vụn, bụi sinh ra
từ nhũng tiểu hành tinh này có thể bay vẻ phía Mặt trời, cũng có
thể bay tới bễ mặt Trói đất. Vì tốc độ của đa số bụi vò đó vụn đều
rất nhanh, khi tới tầng khí quyển của Trói đốt thì tạo ra ma sót, trở
thành cóc sao chổi và bốc cháy. Một số hòn đá không cháy
hết, tốc độ chậm dần sẽ rơi xuống Trái đốt,
trỏ thành thiên thạch trong
truyền thuyết.

— fB à l họclừ'viẹn bao tan^
I

Một ngày có 24 giờ
Từ xưa, con người đã chia một ngày thành 2 4 tiếng đổng hồ,
phương pháp phân chia này có hai cách giải thích:

I

Cách thứ nhất, căn cứ phân chia là số đốt ngón tay tính từ

I

ngón trỏ tới ngón út. Người Babylon cổ căn cứ vào cách tính toán

I

này để chia môt ngày thành 1 2 khoảng thời gian bằng nhau.

Ị

Cách giải thích thứ hai liên quan tới thiền văn học, nguồn

I gốc của nó có thể liên quan đến người A i Cập cổ. Trên ljch của
I

người A

Cập cổ có đánh dấu một năm có 3 6 0 “tuần”, mỗi tuần

dều có 1 0 ngày, bắt dầu của mỗi tuần dưỢc dánh dấu bằng việc
một ngôi sao nào dó mọc lên vào lúc sáng sdm. 3 6 0 ngôi sao

I này sẽ chia mỗi dềm thành 1 2 khoảng thời gian bằng nhau, cùng

Ị

vdi sự thay dổi của thời gian, người A

ỉ

thành 1 2 khoảng bằng nhau, từ dó có sự phân chia một ngày có

Cập cũng chia ban ngày

Thiên nhiên thẫn kì

ThiSn vỉn

Nhữkig thực vật kì lạ của
thếgiói
Các loài thực vật trẽn Trói đốt vô cùng đa dạng và phong
phú, trong đó có những loài lại vô cùng đặc biệt. Chúng ta hãy
cùng tìm hiểu về cóc loài thực vạt kì lạ này nhé!

® Thạch Lan * Hoa đâ (Lỉthops)
Hoa đá rất thích ngụy trang, lớn lẽn ỏ vùng sa mgc phía
Nam châu Phi. Màu sắc và hình dạng của loài hoa này rốt giống
đó, mục đích lò để tránh bị động vật phát hiện vò ăn mất. Ló của
nó dày vò nhiều nuóc, có thể giữ đuọc nuóc. Hoa đó mỗi lần chỉ
nỏ một bông hoa màu vòng vò chỉ nỏ trong một ngày. Chúng
thích lòm bạn vói cót vò đó. Ròi khỏi môi trường đó, chúng sẽ
không thể sống được.
^ Côy ãn thịt
Trẽn đdo M adagascar ỏ châu Phi có một loài cây ăn thịt
người, hình dạng giống một cây dứa khổng lồ, cao khoảng 3m,
thôn cây hình trụ, cành cây giống như con rdn, do đó có người

Thiên nhiên thẩn kì I Thiên văn

gọi nó là "cây rắn". Loài cây này rốt nhạy câm, một con chim vô
tình đậu lẽn cành cỗy, rất nhanh chóng, con chim bị bdt lại vò
lộp tức biến mất. Nỗm 1937, nhã thực vật học Ress người Mĩ tùng
đích thỗn cảm nhộn uy lực của loài cây này: ô n g vô tình chgm
vào cây ăn thịt người, tay ông nhanh chóng bị nó giữ lại, phài mất
rốt nhiều công sức ông mói thoát được khỏi cói cây, nhưng cánh
tay ông cũng bị lột mất một mảng da.
# Cây biết đi
ỏ Nam Mĩ có một loài cỡy rất thú vị, gọi lò cổy Quyển bó
(tên khoa học lò Herba Selaginella). Mỗi khi khí hậu khô hạn,
thiếu nước nghiêm trọng, nó sẽ tự co rễ trong đốt của mình lẽn,
cả thân, rễ, cành vò ló cuộn lại thành một quả cầu, vừa nhẹ vừa
tròn, chỉ cần một con gió là nó có thể lăn đi trên mặt đốt. Khi lõn
tói chỗ có nhiều nước, quả cầu đó sẽ lộp tức tự động dừng lại và
bung ra, khối phục lại hình dạng ban đầu, cắm rễ vào lòng đốt
võ định cư ở noi mói.
@ Cây cudi
Tại một vườn thực vật ỏ thủ đô Kigali của nước Rvvanda nằm
phía Đông châu Phi, có một loại cỡy phát ra ỡm thanh "ha ha"
nghe như tiếng cười. Cỡy cười lò một loài cây thôn gỗ nhỏ, có

19

^PUĨKI>THAN*BI^*W>

thể cao khoảng 7, 8 m; thân cây có màu nâu sậm, lá hình elip, ỏ
giữa mỗi cành cây lọi có một quả, hình dạng giống quả chuông.
Trong quả này có cóc nhụy tròn xoe, có thể chuyển động bẽn
trong quả; trên vỏ quả có rốt nhiều lỗ nhỏ như vết nám, mỗi khi
gió thổi tói, cóc nhụy bẽn trong lại chuyển động vò phát ra tiếng
"ha ha".
® Gãm Angola (Welwitschia mỉrabilis)
ở vùng sa mạc dài vò hẹp nằm sót bò biển phía Nam châu
Phi, nhìn từ đằng xa thđy có một thứ gì đó kéo dài, nhưng tản
mốt, giống như một rừng cây, gọi lò gắm Angola, hay còn được
gọi lõ hóa thạch sống. Gắm Angola lò loài thực vạt hạt trần, có
hình dạng rốt kì lạ, phần giống cói cột lò thôn của nó, cao chưa
đầy 30cm, rỡ't thô, đưòng kính khođng
60cm. Đây lò loài thực vật hạt trần cổ xưa
nhốt còn sót lại trẽn trói đốt, tuổi thọ có thể
lên tới 2.000 nỗm tuổi.

Baĩhọc^từ viẹn baõ ta^ng^V'

1

Những "già làng" trong giới thực vật
Llareta là loại cây hoa nhỏ/ sống ở độ cao 3 . 2 0 0 - 4 .5 0 0 m
so vói mực nước biển. Tốc dộ phát triển của nó rất chậm/ trung
bình chỉ lớn thêm 1/5cm mỗi năm. Chính vì th ế mà nó sống rất
lâ U /

có thể lên tói 3 . 0 0 0 năm tuổi.
Cách ểây 1 0 0 năm/ các nhà thám hiểm đã phát hiện trên

đảo Voi/ Nam Cực có một loài rêu dá cổ xưa nhất th ế giói/ tuổi
thọ ước chừng 5 . 0 0 0 năm.
C â y thông B ristlec o n e nằm trong d ã y núi T rắ n g của
California tính dến năm 2 0 1 4 dã dưỢc 5 . 0 6 4 tuổi/ dưỢc mệnh
danh là cầy dởn thân sồhg lâu nhâ^ ồ Bắc M ĩ.
Nằm ồ phía Tây của Thụy Đ iển có cây vân sam N a U y già
tói 9 . 5 5 0 tuổi.
Q u ầ n thể cây bụi M o ịa v e Yucca si nh ra và Idn lên tại sa
mạc M oịavC / California/ tính tdi nay dã khoảng 1 2 . 0 0 0 tuổi.
Những cá thể cứ lón lên và chết di dưỢc thay th ế bởi cấc cá thể
mói mọc từ chung một bộ rễ là nguyên nhân giúp loài thực vật
này sống dưỢc lâu dến như vậy.

I
1
1
r
I

21

Những hiện tượng thiên nhiên

hiếm thấy
Thế giới tự nhiên luôn tồn tại rất nhiều bí một đang chờ đợi
con người khám phá. Có nhũng hiện tượng tự nhiên khiến chúng
ta thấy hodng sợ, nhưng cũng có nhiều hiện tượng giống như
những kì quan thu hút con người, bỏi nó rốt đẹp. Bỡy giờ, chúng
ta hãy tìm hiểu về những kĩ quan hiếm thấy của tự nhiên nhé!
® cáu vồng mât trâng (Moonbow)
Cầu vồng mò chúng ta thường nhìn thấy được hình thành
do ánh sóng M ặt tròi bị cóc hạt nước nhỏ trong không khí khúc

*jệ«

'I

sin.*

Thiên nhiên thẩn kì I ^ThiSn v ỉi ì t

xạ gây ra, thường thđy vào những hôm trời mưa. Còn cầu vồng
Mặt trăng là câu vồng được tạo ra bỏi ánh sáng của bề mặt Mặt
trăng. Đốy lò hiện tượng rốt hiếm thấy vò chỉ có thể xuất hiện vào
những hôm trăng tròn hoặc gân tròn.
Thành phế đại dương (Mirages)
Thành phố đại dương chỉ lò một ảo giác của con người do
cảnh vật trẽn đất liễn hoặc trong không gian bị khúc xạ ánh sóng
hình thành. Thành phố đại
dương thường g ặ p nhất ỏ
những nơi có khí hậu nóng,
ví dụ như trẽn đường nhựa,
trên sa mạc hoặc thi thoảng
xuất hiện trên mặt biền.
® Quồng một tròi (Solar hơlo)
Quầng mặt trời cũng xuất hiện theo nguyên lí tương tự câu
vồng, đều lò do ảnh hưỏng của ánh sóng Mặt trời bị khống khí
ổm khúc xạ, khiến quầng sóng hình tròn hoặc hình vòng cung
xung quanh Một trời sóng rực lẽn, tạo thành "cảnh tượng một trời
giả". Có một số hành tinh cũng xuđt hiện quầng sáng như sao
Kim, Một trăng...

@ Cực quang (Aurora)
Là một hiện tượng quang học được đặc trưng bỏi sự thể
hiện đầy màu sắc của ánh sóng trên bâu trời về đêm, được sinh
ra do sự tương tác của các hạt mang điện tích từ gió mạt trời với
tầng khí quyển bên trên của hành tinh. Các dải sáng này liên tục
chuyển động vờ thay đổi làm cho chúng trông giống những dải
lụa màu trên bầu trời. Hiện tượng này xảy ra ỏ Bắc bán cầu gọi lò
"Bắc cực quang", ỏ Nam bón cầu thì gọi lờ "Nam cực quang".
® Mây đứng Pyrocumulus
Mỡy đứng Pyrocumulus hình thành do khống khí bị đốt
nóng đột ngột vờ dữ dội trong khu vực nào đó. Thông thường,
nguyên nhân xảy ra hiện tượng này lờ do núi lửa phun trào, cháy
rừng trên diện rộng hoặc vụ nổ hạt nhân.
® Cột mãt trôi (Sun Pillars)
Khi Mạt trời lộn, các hạt nước nhỏ trong các
đóm mây khúc xạ ánh sóng M ột trời, tạo thành
nhiều vòng ánh sáng, rồi lọi xếp thành cột ánh
óng từ trên trời xuống. Chúng ta cũng có thể
thấy hiện tượng Cột mặt trăng, nhưng tần suất
xuất hiện hiếm hơn hiện tượng Cột mặt trời.

Thiên nhiên thẩn kì

Thiên văn

@ cổu vồng lỏa (Fỉre
Rainbow)
Là m ột hiện tượng rất
hiếm gặp, nó chỉ xảy ra khi
M ặ t trời lẽn tới thiên đỉnh
(nằm ở độ cao 58 độ hoặc lớn hơn), ánh sáng của nó phản chiếu
qua các tinh thể băng hình đĩa ở một góc độ nhốt định trẽn cóc
đóm môy cuộn nòm ở vĩ độ cao. Tùy theo mức độ bẻ cong của ánh
sáng mò cóc tinh thể này có màu sắc khóc nhau.
^ Tia xanh (Green Ray)
Còn được biết đến với tên gọi khóc lò Green Flash - Chớp
xanh. Hiện tượng này xảy ra rất nhanh khi m ặt trời lặn hoàn
toàn hoặc khi một trời mọc. Nguyên nhân là do sự khúc xạ ánh
sóng trong bầu khí quyển. Tia sóng xanh sẽ xuđt hiện chỉ trong
khoảng vài giây.
^ Sét hòn (Ball Ughtning)
Cho tới nay, chúng ta vẫn chưa thể giải thích được hiện
tượng này. Nó lò hiện tượng rốt hiếm gộp, sét hình cầu kèm theo
các cơn giông, chuyển động rốt nhanh vò gây ra vụ nổ với khả
năng hủy hoại lớn.
25

ài học 1ừ"viẹn*"boõTtang V - .-

Đảo Sấm
Đ ả o Java ở N am Thái Bình Dương trong 3 6 5 ngày của
một năm thì có tới hơn 2 0 0 ngày có sấm/ hơn nữa vào những
hôm trời trong xanh/ không một gỢn mầy/ cũng có thể nghe thấy
tiếng sấm ẩm ì. Bdi vì nơi này thường xuyên có sấm mà không
mưa nên người ta gọi nó là “Đ ảo sấm” .

í
Gió trọng lực hay gió thổi xuốhg
1
1
1
Đ â y là loại gió có không khí đặc quánh thổi từ trên cao
1
ị xuống do tác dộng của trọng lực. Khi không khí lạnh vói mật dộ
1
1 cao bi ảnh hưỏng của trọng lực từ núi cao hoặc núi băng trượt
1
I xuống/ nếu sưòn dốc trơn/ khi trượt xuống/ không khí lạnh sẽ
I
I có dộng năng khổng lồ/ tạo ra gió. Rất nhiều người khi nhắc tói
I

1 Nam Cực đều nghĩ tới cực quang, cái lạnh/ chim cánh cụt... mà
I không biết rằng ồ Nam CựC/ gió trọng lực vô cùng nổi tiếng! Bdi

I

1 vì nhiệt dộ ở Nam Cực rất thấp/ do dó gió thổi từ trên xuống
1
1 dưdi thường di kèm vdi các hòn băng dấ/ cảnh tưỢng vô cùng
I
I
I

hùng vĩ/ nhưng cũng rất nguy hiểm.

8
ế
i íESSl ^

2Ộ

f *n^ CỊtS^ C i S f i * -^

C —®

f

i

/ĩ-*-a

4S 3

<___t

g r a ấ— _ằ

I

Thiên nhiên thẩn kì

Thiên văn

B í ẩn của vùng đất Thẩn Nông
Giá, Trung Quốc
Thần Nống Giá nằm ỏ giữa sống Trường Giang và sống
Hán Thủy, là ranh rói của hai vùng Xuyên vò Ngạc, là lâm khu
(huyện không thuộc tỉnh) duy nhốt của Trung Quốc.
Diện tích noi này vào khoảng 3.250 km^ diện tích
rừng chiếm tói trên 80%, lò "báu vật m àu
xanh" của Trung Quốc. Độ cao bình quân
so vói m ặt nước biển lò 1.700m, noi
cao nhất lên tới 3.105m, có nhiều loại
khí hậu.

Nguồn gốc của tên Thân Nống Giá là do Diêm Đế, vị thần
nông nghiệp trong truyền thuyết của Trung Quốc tùng ỏ đây nếm
thử cóc loại cỏ. Ngoài ra, rốt nhiều ghi chép vò truyền thuyết về
"người hoang" thần bí được truyền từ ngày xưa cho tói nay. Từ
nỗm 1977 tói năm 1980, cóc co quan chức năng đđ tổ chức cóc
hoạt động khảo sót quy mô lớn, thu thập được một số lượng lớn
cóc chứng cứ chứng minh sự tồn tại của người rừng, ví dụ như

Thiên nhiên thần kì

Thiên văn

tóc, dấu chân, chốt thải của người rùng... Ngoài ra còn phát hiện
ra tổ tre nơi người rừng từng sống. Kết quả khảo sót dường như
muốn chứng minh với mọi người rằng: ỏ Thần Nông Gió thực sự
tồn tại một loài động vột kì lọ mà con người không biết.
Thổn Nông Giá khống chỉ thổn bí bởi người rừng, mờ còn
có nhiều hiện tượng thiên nhiên kì lạ khác. Thần Nông Giá vốn là
một khu rừng nguyên sinh được bảo tồn rốt tốt. Tình trạng sinh
thỏi nguyên thủy khiến nó tròn đầy màu sắc huyền thoại. Phong
cảnh ỏ đỗy đều là kì quan, mỗi một kì quan lại lò một câu đố
chưa có lời giài.
Thần Nông Gió có một hang nóng lạnh, trong hang vô cùng
rộng rãi, có thể chứa được tới cd ngàn người,

sỏ dĩ có tên gọi

như vậy lò vì ở miệng hang có một đường ranh giới rất rõ ròng,
một bên khô hạn, một bên thì ổm ướt. Bên khô hạn lúc nào cũng
nóng bức; bên ổm ướt thì lúc nào cũng có gió lạnh rú rít. Có người
sau khi đo nhiệt độ hai bên đd chỉ ra: Chỉ cách có một dưỡng
ranh giới nhung nhiệt độ hai bẽn chênh nhau tới hơn 10 độ.
Nguyên nhân hĩnh thành hang nóng lạnh vẫn còn nhiều
tranh cõi, có người cho lờ do "cấu tạo của cửa hang" gây ra. Cửa
hang nóng lạnh có thể có hai luồng khống khí nóng vò lạnh vố
hình, nên hình thành một tấm rèm không khí độc đáo. Có người
29

cho rằng, ỏ đáy hang nóng lạnh có một suối nước nóng, nhiệt
lượng tỏa ra từ con suối đó khiến trong hang hình thành sự khác
biệt về nhiệt độ. Nhưng hai cách giđi thích này đều chỉ lò võ
đoán, chưa có căn cứ xóc thực.

'íĩSií,;-'

Bài toán vể hiện tượng E l Nino

Những nõnn gân đây, hiện tượng El Nino đang ngày càng
thu hút sự chú ý của mọi người. Con người đõ quy kết rốt nhiều
hiện tượng khí hậu và tai ngn tự nhiên là do El Nino. Có một
khoảng thời gian, hiện tượng El Nino gần như đđ trỏ thành một
đgi từ thay thế cho cóc thảm họa tự nhiên. Vậy, hiện tượng này
là gì?
TỪ"EI Nino" bắt nguồn từ tiếng Tây Ban Nha, nghĩa lò "Đứa
trẻ", có ỳ nói đến Chúa Giêsu Hòi đồng, bởi vì hiện tượng khí hậu
này thường xảy ra khoảng vòi tuần trước Gióng sinh. Nó chủ yếu
chỉ vùng biển vò khí hậu nhiệt đới ở Thói Bình Dương xảy ra cóc
hiện tượng bất thường, khiến khí hộu của cả thế giới bị thay đổi,
gổy ra khố hgn ỏ một số nơi, một số nơi thì lượng mưa Igi quá
nhiều. Hiện tượng này thường diễn ra liên tục trong mđy tháng,
thậm chí lờ trẽn một nỡm, phgm vi ảnh hưởng vô cũng rộng lớn.
Nguyên nhân hình thành hiện tượng El Nino hiện nay vẩn
lò chủ đề tranh cõi của cóc nhò khoa học. Cách lí giải phổ biến
nhốt lò: Trong điều kiện bình thường, Bắc bán cầu có gió mùa
■ 3^

Thiên nhiên thẩn kì I íỊTilếií vầĩì,

Đông Bắc, Nam bán cầu có gió mùa Đông Nam. Gió mùa sẽ
khiến nước biển chảy từ Đông sang Tây, hình thành hải lưu xích
đạo. Nước biển chảy ra từ xích đạo Đống Thái Bình Dưong, dựa
vào những dòng nước từ dưới bổ sung, khiến lóp băng bên dưới
của khu vực này bị võ, nhiệt độ thấp hon xung quanh, hình thành
chênh lệch nhiệt độ nước biển ở hai vùng Đông võ Tây.
Nhưng, khi lóp bỡng võ ít đi hoặc ngừng hẳn hiện tượng này
thì nhiệt độ của nước biền sẽ tăng cao, khiến sự chênh lệch nhiệt
độ trên diện rộng của nước biển yếu đi, thậm chí khi có gió Tây,
hiện tượng vỡ bống đó ỏ khu vực xích đạo Đông Thói Bình Dưong
giâm bót hoặc dừng lọi, khiến nhiệt độ nước biển tăng lẽn

trẽn diện rộng. Dòng nước nóng tỡng lên đột ngột này sẽ men
theo bờ biển Ecuador, đi về phía Nam, khiến nhiệt độ nước biền
còng tăng cao, những loài có sống trong nước lạnh vì vậy mò
chết rất nhiều, chim biển cũng vì không tìm được thức ỡn mò bỏ
đi noi khóc, cóc ngư trường mất sự sống, khiến cóc quốc gia ven
biển bị tổn thốt nặng nề.
Chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, nhiệt độ toàn cầu
cũng tống cao liên tục, điều nãy khiến tốc độ gió của bầu khí
quyển tăng nhanh, khiến tốc độ tự quay quanh mình của trói đất
chậm lại, khiến nhiệt độ nước biển thay đổi dị thường, tiếp đó lò
ảnh hưỏng tói môi trường sinh thói của đại dưong, gây tổn thốt
nghiêm trọng tới việc sản xuất ngư nghiệp. Đồng thời, những thay
đổi khí áp đi kèm vói hiện tượng El Nino sẽ khiến khí hộu trỏ nên
bất thường, khiến cóc khu vực ven biển Đông Thói Bình Dưong

Thiên nhiên thần kì

Thỉên văn

xảy ra lũ lụt các nước Indonesia,
Philippines, Australia bị khố hạn,
gây cháy rừng, ảnh hưởng tới chất
lượng không khí, đe dọa nghiêm
trọng tới tòi sản vò tính mạng của
con người.
Những ảnh hưởng mò hiện
tượng El Nino mang lại không chỉ
tóc động tói một khu vực. Theo kết
quả quan sỏt cho thđy: Tình hình
nhiệt độ nước biển tăng cao từ
Đông Thói Bình Dưong sang Tây Thối Bình Dưong sẽ ảnh hưởng
trực tiếp tói tốt cd cóc quốc gia nằm ven biển Thói Bình Dưong,
đồng thòi gốy ành hưởng hoặc ít hoặc nhiều tói toàn bộ cóc quốc
gia trên thế giói. Bởi vạy, cóc nước trên thế giói đều đang tích cực
nghiên cứu cóc vđn đề khí hậu có liên quan tói "Hiện tượng El
Nino", đồng thòi xây dựng rất nhiều đòi quan trắc trên biển Thói
Bình Dưong, liên tục thu thập cóc tòi liệu về khí hậu, nhiệt độ,
sức gió, hướng gió, độ ổm, hải lưu vò nồng độ m uối..., nhằm dự
đoán về hướng phát triển của hiện tượng El Nino, để cóc quốc
gia nằm trong khu vực có liên quan sóm có biện pháp đối phó,
hạn chế tổn thốt do thiên tai gây ra.
35

'•'í.

■"

Ạ 'ĩ

,

■' ' i l ĩ ' ■ V'
''

r.■■ •1

Bài hoc từ viên bảo tàng t-> -

Hiệu úkig bươm bướm
Các bạn nhỏ thần mến/ bạn đã bao

3 ÌỜ

nghe nói tới “ H iệu

ứng bươm bưóm” (Butterfly effect) chưa?
Năm 1 9 7 2 / nhà khí tưỢng học và chuyên gia về lí thuyết
hỗn loạn E d w ard Norton Lorenz dã gidi thiệu trưdc H iệ p hội
phát triển Khoa học Hoa Kì một bài nói chuyện có tựa dề: “Tính
dự doán dưỢc: Liệu con bưóm dập cánh ở Brasil có thể gây ra
cơn lõc ở Texas?” Trong rừng rậm nhiệt đổi lưu vực sông Amazon
(châu M ĩ ) / bươm bưdm thi thoảng dập cánh vài cái/ hai tuần sau
dó có thể sẽ gây ra một vòi rồng khổng lồ ở bang TexaS/ Hoa Kì.
Rất thần kì, phải không? M ộ t con bươm bướm có thể gây
ra vòi rồng? Nguyên nhân là do: Sự vận dộng của cánh bướm
khiến không khí xung quanh có sự thay dổi và sinh ra các luồng
khí lưu nhỏ/ mà những luồng khí lưu nhỏ này có th ể gây ảnh
hưỏng tương ứng vdi không khí xung quanh/ từ dó gây ra một
phản ứng liên hoàn, cuối cùng là khiến cả bầu không khí xảy ra
những thay dổi rất lớn.

^

^
iv.

,
^

,

»

____

iẩiyỉ!Ê@®ìiM^ ■ .
ĩẩNĨHÍIMNHTÍIIIHlENIMMlNEụi
Tháng 1 năm 1995, trận động đất Hanshin xảy ra tại Nhật
Bản đã gây ra tổn thất kinh tê vô cùng lớn cho đất nước này, với
tông thiệt hại lên tới 10 nghìn tỉ yên. Vì nằm trong khu vực núi lửa
thường xuyên hoạt động của Thái Bình Dương, nên ở Nhật Bản
thường hay xảy ra động đất. Đê phòng ngừa và giảm thiệt hại do
động đất mang lại, bằng cơ sở kinh tê hùng hậu và khoa học kĩ
thuật xây dựng hiện đại, Nhật Bản đâ có nhiều biện pháp khắc
phục tương đối hiệu quả, rất đáng đê các nước học tập.

n ịN lO lỤT c í s í NSÌO nm m t HNG LdlN NHĨI
Tháng 10 năm 1887, con đê ở Hoa Viên của Hoàng Hà,
Trung Quốc bị vỡ, khiến 900 nghìn người chết. Ngoài nguy cơ
lũ lụt hàng năm, Hoàng Hà còn đang phải đối mặt với nguy cơ
đứt dòng do mùa mưa ngày càng kéo dài, gây ảnh hưởng tới^
đồng ruộng và cuộc sông của 520 nghìn người
dân sống dọc hai bên bờ sông.

IV 'ì

37

/

IRỊNaỊNIi aẫl cl si NEIHHCHÍTIIMNHỈĨ
Đêm ngày 23 tháng 1 năm 1556, phía Nam tỉnh Thiểm Tây,
Trung Quốc, lưu vực sông Vị Hà ở phía Bắc đỉnh Tần Lĩnh đã xảy
ra một trận động đất khủng khiếp. Đây là một trong những trận
động đất nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, gây tổn thất nghiêm
trọng và ảnh hưởng tới khu vực dân cư rộng lớn. Trận động đất
này lên tới 8 độ richte. Sô người chết là 830 nghìn người (theo ghi
chép), là trận động đất có
sô người chết cao nhất từ
trước tới nay.

m

2
]. Phưdng thức tang lễ độc đáo
2. Những dân tộc kì lạ nhốt thế giôi
3. Năm sự kiện thổn bí ỏ Tây Tạng
4. Những cốm kị trong phong tục củo cóc nổi trên thế giổi
5. Những điều thú vị về một số nước trên thế giới
Kỉ lục Guinness

Phương thức tang lễ độc đáo

Sinh Iđo bệnh tử là vốn đề tđt yếu của cuộc sống mò con
người phải chấp nhộn. Nghi thức tang lễ lò một phương thức thể
hiện sự tôn kính vờ tưởng nhớ của chúng ta dành cho người qua
đời. Sau đây, chúng ta hãy cùng tìm hiểu các phương thức tang lễ
độc đáo trên thế giới nhé!
@ Thổ táng: Hay còn gọi lờ "mai tống", lờ một hình thức
tang lễ tương đối phổ biến trên toàn thê' giới, xuất hiện vào khoảng
giữa thời kì đồ đá cũ. Thổ táng thường lờ một huyệt chôn một thi
thể, nhưng cũng có thể hợp táng nhiều người hoặc cả gia tộc.

Phong tục kì lạ I ^Tliiên vănt

Hỏa táng: Là một phương thức đố có từ lâu ỏ một vài
nơi trẽn thế giới vờ hiện nay khá phổ biến. Phương thức này dùng
lửa để thiêu cháy thi thể, sau đó cốt tro cốt vờo một cới lọ hoặc
hũ. ỏ Trung Quốc, hình thức hỏa táng xuất hiện sớm nhốt vờo
thời Xuân thu Chiến quốc, ỏ giơ tộc họ Khương. Còn với người
dân tộc Tạng thì chỉ có Phật, cao tăng đắc đạo vờ quý tộc mới
được hỏa táng.
® Thủy táng: Lò một phương thức mai táng tương đối cổ
xưa, có ba hình thức khóc nhau. Hình thức phiêu thi: Đặt thi hòi
người chết lên một con thuyền thiết kế riêng, sau đó thả xuống
sông hoặc biển, để mạc nó trôi tự do. Hình thức bỏ sông: Đưa thi

%
o

lN Ìjj^ G Ặ Ú M y .Ế N .
^ P lÍikiI thaTTbi^ ^

thể người chết tới sống rồi thả xuống. Hình thức rắc tro: Sau khi
hỏa táng, đem tro cốt người chết rắc xuống sông hoặc biển.
Thiên táng: Đem thi thể người chết cho chim ưng ổn.
Chim ưng sau khi ỗn xong sẽ bay vào khống trung, người dân
tộc Tạng cho rằng như thế người chết sẽ được lên tròi. Sau khi
qua đời, người chết được giữ xóc lại vòi ngày, người thôn sẽ mòi
thầy cúng tói đọc ki...